Jimi'ijia jukuaippa wayuu

JIMI´IJIA JUKÜAIPPA WAYUU

Tü jira'ainka Wayuu, jia wane juküaippa kojütaka atümaa napushua´a naa wayuukana; julu´u neira'ain, a´yaawatünüsü tü julukat nekii, julu´u nainru'u, otta tuu alatakaa wenshi nümüin wane Wayuu. Jo´u tü jimi´jia jukuaippa Wayuu, tü jira'ainkaa Wayuu, jia tü pütchikat a´yatanüinjatkat amaa jü´ütpuna emi´ijiakalü, e'iyatünüinjatü tü natalejakaa amaa na Wayuu atüjashiikana eirajaa, ja´in jia, kasapülainjatü, otta jalejeru'ujüu junuliaa tüu eira'ajawakaa.

- AYOÜJIRAꞋAWAA MAJAYÜTNÜÜ: Jia wane emi´ijia eere jiawatünüin jujutu ottaa nakuaippa na jieyuukana. Jia jiakat ana'ajakaa juküaippa Wayuu julu´u juumain. Wanewai juya antushii makaa po'oloshii majayütnnüu, julujee naata mma, Colombia otta Venezuela, anajakanaa jukuaippa Wayuu. Akanajüsü tü atujaasuka ma'in ja´u jukuaipap Wayuu.

- JUNUUSHI WAYUU: Eitanüsü wane luma napüla na oushikana, atujaakana ja´u junuushi Wayuu, jüpüla naküjain tü natüjaka apuleerua, jukuaippa jukümajia, o'ikawaa, jukuaippa jumaiwa natuma, Achajaanüsü tü jünüüshikat Wayuu o'ojüitakaa julu´ujee, wunuiru'a, mürüt otta ipaüli'a.

- JIAKU EINUUSHI: Jia wane pütchi eere jukotchirain jupüshu´a tü jukuaippakat ainjaa einuushii, kojutakaa atuma jukuaippa Wayuu. Po'olo Jikii nekii naa wayuukana e'iyatakaa jiakua nainjüin, juutpunaa tü jutkataaka ainjunakaa napüla na atujakana ainjaa einuushi julu´u wajiira.

- JUSHALIRA WAYUU: Tü jüshaitiakat Wayuu, e'iyatüsü tü natujaka apuleerua na wayuukana. Müsüka ja'in wane e´kirajaapia menshi, eere nikirajüin chi jülaülashikai wane apüshii, tü pütchikalü ja´u jushalira Wayuu. Anüüka jünülia tü shaitaakat: Awateera yosuyaa, ainajirawaa jüka yosuyaa, achinpajawaa, atsüinjirawaa, awateraa ama otta waneinüa.

- AYAAWATA JA´U E´KIRAJAWAA: Julu´u wane ka´i ananajünüsü jukuaippa jüya´atain tü ja´u jimi´jiakat Wayuu, waimashii na a´ayataashiikana ja´u akuaippakat tü, eeshi makaa pienchimüin po'olo jikii jünain erilajapiaa, jüpüla nakumajüin jukuaippa tü pütchikat nashajaijantka alu´u.

Outta müsia eesia'a: Ayo'üjira'a jutalejiayaa jiirain Wayuu, Jimi´ijia waimaa anüikii, Juwatira ama…