Wolunka
Eesü wane Mma Wotkasaainru’u sümüsü wayuu yala wüiinpümüin, sulu’u mmkat tia'a shia eejatüle sukumajaain suurala wayuu sümaiwa süpüla mainmainjatüin shia. O'ulaka yala eejatü kepiain Wolunka. Wolunka wane wayuu kama’airü yalajatü kepiain Wotkasaainru’u, wanaajatü nümaa Simiriyuu nüchon juya, wanaajatü nümaa Iiwa, wanaajatü sümaa Palaa nii joktai, nümaa Patünaainjanaa, nümaa Jepirachi. Eejatü yaawa tü jieyuukalüirua suwalayuukalüirua Wolunka, akatsa’a kaiyuuin tü jukorolokolüirua nojotsü arütkaanüin nütüma wayuu toolo sünainjee tia, oktawaisü tü tooluyuukot sütüma. Eetaala kalaka wane wayuu pülashi Maleiwa nünülia, naashajaa kalaka nümaa Simiriyuu nüchon juya, süka jamüin Maleiwa nia kekiika süpüla akujamajaa sukuaippa wayuu, anasü mülein makai sümüin kasakat süpüshua. Nüma kalaka nümüin Simiriyuu: - Anasü saakatünüi sai sukorolo tü jieyuukat süka jamüin Oktusü tü tachooin tooluyuukot sütüma tü saikalüirua-. Nüma kalaka nümüin. Nakumaja kalaka uraichi sümaa jatü kochompakiirü. Wokkajeerü apüla Wolunka yala eepü’üle so’ojüin yala shiroku türa wüinkat Wotkasaainru’u, eenajana kalaka naya sünain a’atapaa türa wüinkat. Anta müsüja Wolunka neipamüin süpüla ashuunajaa, awataasüjase shia süpüla sumuttajatüin iipünaaje, wana sümaa washatajaataain shia nütküinjase’e shia Simiriyuu süchiiruajee pansaasü ma’i sünain tü saikat sukorolo ejinualeesia tü saikat sütüma tü jatü kochompakiitkat. Je so’u Ka’ikat tia kashashaanasü ma’i Wolunka, süikalaa kalala sotpa’a tü wüinkat ishooitüsü tü wüinkat sütüma tü süshakat. Ichaayülia sünülia süchikanain so’u tü ipakat süikalaakalü a’ou. Shiasa wana sümaa tü ottaakat sümüin Wolunka, ejinualeesia sai sukorolo tü jieyuukat süpüshua eejatkat so’u Ka’ikat tia, jamüshii waya maya müshii süka eein wane kasa apülajaasü namüin.
Müsü süchikkua tü woushikat paala sümaiwa eeika'aka wayuu yaa sa'uu mmkat.
wolunka Shia tu palajatüka Jiet nukamajaka Taata maleiwa süpa tü mapaka,Suka wuin suma potchii,suchika tia'a Nükumajaka wane michi Suka yotojo'olo,Nuseratka Shia Sulü tü michica...
Naimajachecho'in maleiwa müinka Sa'ain wane O'oro.nirajain weinshi
Eetaka wane kaii na'antaka chii mujulashik'ei (Pülowui) ni'iraka wolunka Jayümuin shichika,nümaka numüin nuchoun Juya.Na wane Jiet anaschechon Süütusü sülu tura michika
Wane a'ipaa Eeitusü wane Juya metutsan,süpalanajaka wane Yo'otchon
Wuin wa'anapuna su'ule wolunka
Alatatasü aipirüa ka'ashi,Nümataka maleiwa teraja'ainpala tü takümalaka
nantüin maleiwa nirakain sümuin wolunka,miousansü süle'e Jashichika maleiwa sumüin
Na'apaka maleiwa niülaka Shia süluje michika,Soünaka waletajalüin Süpa ma'apaka,saüntiraka süma (pülowui )
Süma'aka Shia Aalasü wane Uchi Eejatüle Shia Jimatüin süneimüin Jemeyulüin Shia senkeyushi to'oloyu
Juya süchika tía'a Eemioülashi süchoinnu sukajaka Shia tü polowuika
Neruin na tepichikana Ounüin Neika Jepiramüin (hogar del descanso de las almas)
Noünaka Wotkasaainru'u Sümain tü nei'kaa