Mi'raa Mülo'usukoo Natuma Wayuu
Mi'raa Mülo'usukoo Natuma Wayuu (alijunaiki: Festival de la cultura wayuu) Sou tü ka'ikalüirua 6, 7, oulaka 8 nou kashikai tüsienpüre, juyakaa 2025, outkajaashii wayuu utamüinre'ya yala Ichitkii, sünain e'iyataa tü nakua'ipakaa wane'ewai nakua. Sou outkajawaakaa tü yootüna achikirü tü "Apaalaa Sümaiwajatükaa, Akua'ipaa Kato'ulu" aka müinka wanee apaalaa wamüin tü mi'raakaa eere shi'yatünüin tü natijala wayuu.
Po'oloo apünüinmüin majayünnüü namaa neima'ishe e'iyatakana nakua'ipaa apaalaakaa namüin natuma wayuu a'laülaayuu, sou apünüin ka'i yootüin naya namaa wayuu ma'leekania suchukua tü nekirajaakaa anain, tü nakoloin noumainpa'jee otta nayoolo a'laülaayuu namüin.
Mi'raakaa tüü akuyamajünüsü Ichitkii, alatüirü mekiisat juya süchiki tü ainnakaa juyakai 2017 eere shiyain aneekünüin majayüt Claudia Hernández, nou juyakai chii shia palajatüka aneekünüin majayülüin Yheymileth Lucila Mejia Suárez, wüinpüje'wolu sümaa 520 ayaawajiaa, süchiki shia Briyit Ramirez, Maikouje'wolu sümaa 517 ayaawajiaa, oulaka Eliamar Villalobos, Amurulu'je'wolu sümaa 515 ayaawajia.[1]
Su'utpünaa tü mi'raakaa eesü waima shi'ipapa'a eesü tü nakuai'pa majayünnüü yala süpa'a tü Shipia E'raajiraa Oumain, A'letshee otta Akua'ipaa "Central Turistica, Económica y Cultural" yala e'itaana ekiirü tü mi'raakaa süka sünainjee wanee ai süpülapünaa ka'ikaa 6, süka tü nantiakaa na majayünnüükana oulaka namaajana, sünainje'ree aipa'a eetüjülia yonnakaa natüma. Maalia eesü tü yootirawaakaa otta e'raajirawaa natuma na majayünnüükana, na aneeküshiikana otta na a'laülaayuu akuyamajakana sukua'ipa tü mi'raakaa.
Tü nashalirakaa wayuu kakatüsü su'utku, tü achinpajawaakaa yalasü süshawa'jüle kamion wüinpümüin, tü süwatirakaa ama yalajatü jepirol, oulaka tü einirawaa süka yosushula, tü atchinjirawaa, atalejaa otta ayonnajaa yalajatü sulu'u Shipia E'raajiraa Oumain, A'letshee otta Akua'ipaa, Tü yootirawaakaa namaa a'laülaayuu, ekirajülii otta atijashii, yalajatü sulu'u tü Akua'ipaapiakaa "Centro Cultural".
Mataasia shia, tü nashalirakaa alijuna yalasü supa'a tü pülaasakaa kolonpia, eere ne'irajüin sou apüinkaa ai.
Palajatükaa ka'i eesü wanee waraitaa ichitkiipünaa natuma wayuu, eeshii wayuu ma'leekania sünain koyotoo, eeshii eekai nawuikain, eeshii eekai püliikouin, eeshii eekai amouin, eeshii eekai mootouin. Nantapaapa eemüin tü pülaasakaa alatüshii majayünnüükana sünain aküjaa nanülia oulaka jalajeejanain naya, anii no'utku: Karawasiita (Albania), Bahia Honda, Jepira (Cabo de la Vela), Palawaipou (UPEL), Ichitkii (Uribia), Jonjonsiita (Jonjonsito), Maiko'u (Maicao), Akualu'u (Manaure), Amurulu'u (Nazaret), Süchiima (Riohacha), Taparajin, Wuinpümüin (Entidad Territorial Indígena ZNE), Wuinpeeshi.